A lei de luengas ye muerta

Martes, agosto 17, 2010 22:34
Publicau en a categoría de l'aragonés

Huei, asinas como qui no quiere, dos blogs que goso leyer, y con os que comparto asabelas trazas de pensar y charrar, han coincidiu en alportar una anviesta una mica negativa d’a situgacion d’o desembolique d’a lei de luengas. Totz sabebanos que a lei yera de menimos, totz sabebebanos amas que si no se desembolicaba a buen ritmo, se quedaria en una mena d’intincion. Y tot parixe endicar que ixo ye lo que ye pasando. A lei ye muerta, u, a lo menos, aturada, y ixo suposa un trango mas en a muerte d’a cultura d’Aragon, d’as culturas d’Aragon. As asociacions y chentz que triballan por as luengas d’Aragon no han teniu (no emos teniu) a presencia ta empentar a lo gobierno a desembolicar de forma mas rapeda a lei. Os unicos que tienen presencia en os meyos de comunicacion de manera cutiana son os analfabetos de siempre, espardindo as suyas mentiras y inculturas con a complicidat de meyos, partius y gobierno.

Xarxes charraba huei de como mientres se meten por tot lo pais escuelas bilingües en frances u ingles, parixe imposible que o bilingüismo natural d’a chent d’as redoladas aragonesofablants y catalanofablants se faiga present en a escuela.

Des del Govern d’Aragó es dissenya any rere any l’Aragó multilingüe que es desitja des de les elits del país. Habitualment el disseny ha consistit en arraconar qualsevol normalització lingüística de la llengua dels carrers. En la nova Llei de llengües hom espera que la situació millorarà. Però les polítiques que s’irradien des de l’epicentre continuen en les mateixes dinàmiques.

Quan s’ha portat a terme projectes bilingües en català a Fraga o Tamarit han ressaltat les queixes de qui hi està implicat, perquè s’exigeixen successives votacions de pares i professors, que en la seua ideologia han de privar o fer possible la impartició d’ensenyament en català a les assignatures. Tot són obstacles per a posar català a les aules. I molts professors, defensant lo seu lloc de treball, interpreten que incorporar el català a les escoles suposa privar-los del seu lloc de treball. Pel seu benefici particular s’oposen a l’augment de les competències dels alumnes en la seua llengua pròpia.

Tamien charra d’o desembolique d’a lei de luengas Kale Borraja, que alporta o titulo que he metiu yo tamien en o post, “A lei de luengas ye muerta“.

O Consello Superior d’as Luengas encara no s’ha creyau, y ixo que a Lei diz que heba d’haber-se feito en 3 meses. Se conoixen as personas nombradas por a Universidat de Zaragoza y por as Cortz d’Aragón ta iste consello, pero o Gubierno no diz cosa y aquí dica que a las ranas les creixca pel. O Consello ha de creyar as nuevas Academias de l’aragonés y d’o catalán que a saber quan existirán.

Tampoco no enanta a situación en os meyos de comunicación. Aragón TV contina sin fer garra programa en aragonés y/u catalán, cosa que se suposa que diz a Lei que ha d’haber-ne.

Prou que a situación en as escuelas no ye millor. Se prefieren luengas foranas antis que as luengas d’a tierra. Por qué no tamién as nuestras luengas? L’aragonés y o catalán en Aragón continan estando una falordia, asinas nos va, acotolando a nuestra cultura!

Una lei que ye, pero que no esiste (o dixar amortar a cultura)

Jueves, mayo 6, 2010 10:51
Publicau en a categoría de l'aragonés, purnas

A zaguera semana se feba o plazo ta creyar o Consejo Superior de las Lenguas de Aragón (nombre oficial en espanyol, ye claro). Ixa data la marcaba o desembolique d’a lei de luengas aprebada y que tamien espanicaba as funcions d’o Consejo, organo superior d’as luengas en Aragon y que be de ocuparse d’a creyacion d’as academias oficials de l’aragones y d’o catalan en Aragon. Como yera d’asperar ç, y como endicaba a manca d’intres d’o gobierno en desembolicar a lei, o Consejo no se creyo.

Asinas que agora tenemos lei, pero a lei no ye desembolicada ni cosa diz que se desembolicara d’aqui a un tiempo. No bi ha Consejo, que yera o primer trango, no bi ha por tanto Academias y no se cumplen atros supuestos d’a lei, ni en educacion, ni en os meyos de comunicacion publicos, ni profes, en as institucions. Y como no bi ha Consejo, ni Academia, tampoco cosas como a retolazion, que eba d’aprebar o Consejo, son podiendo-se fer.

A lei que apreboron no guarancia a perbibencia d’as luengas propias d’Aragon, como contrimuestra tot isto. Nomas a empenta d’a “poblacion zebil” podra continar guaranciando que l’aragones y o catalan en Aragon no s’amorten y sigan un remero ta os libros de istoria, si ye que bell libro d’istoria fablara d’isto cuan mueran as luengas, que ya somos conscients que o siguient trango ye borrar a memoria d’ixo que una vegada esistio.

A sociedat zebil no ye disposada a que as suyas luengas sigan acotoladas, y menos mal, y gracias a ixo, encara podemos charrar y parlar. A sociedat zebil contina publicando revistas como Temps de Franja, o creyando radios como Radio Matarranya , fendo programas en aragones, como Fendo Orella. A sociedat zebil organiza conciertos en tres luengas como iste sabado en Zaragoza o preba de traducir software libre en aragones, como los de softaragones, o de continar emplindo a Wikipedia. A sociedat zebil no amenistaba a lei ta fer cosas, pero si que amenista a lei ta tener o refirme legal, social y politico ta no dixar amortar a cultura nuestra.

Os meyos de comunicacion publicos y as luengas minorizatas

Viernes, marzo 26, 2010 12:03
Publicau en a categoría de l'aragonés, purnas

Estiemos en Fendo Orella (o programa en aragones de Radio Topo) Mario Sasot y yo charrando d’os medios de comunicacion y as luengas minorizatas. En reyalidat, prencipiamos charrando d’ixo, y a la fin rematemos fablando una mica de tot o rilazionau con as luengas d’Aragon. Sobre os meyos de comunicacion si que charremos d’o paper d’os meyos publicos, mas que mas, con l’aprebacion d’a lei de luengas. Mario Sasot y yo mesmo esfendiemos que os meyos publicos abrian de rispetar a diversidat lingüistica que tenemos en Aragon. Dentre atras cosas, porque ye en os suyos estatutos rispetar tota mena de diversidat en o pais.

Iste ye l’audio d’a charrada (que ye manimenos d’una ora y meya, tos aviso)

Sin dembargo, una d’as patas d’o Gobierno d’Aragon no ye por ixa labor, como ya no estió por l’aprebacion d’una lei que dinnificase o feito que una parti d’os aragoneses tienen atras luengas aragoneses como maternas. Jose Angel Biel, bicepresident d’o Gobierno, que en zagueras ye estendillando una ampla autibidat 2.0, contestaba asinas a una pregunta sobre o tema en o suyo formspring.

Ya sabe que mi partido ha sido contrario a la ley de lenguas que recientemente ha aprobado el Partido Socialista con el apoyo de Chunta Aragonesista. En esa ley no se habla de aragonés oriental, como hubiéramos aceptado, se habla de catalán y bajo ese planteamiento siempre nos vamos a oponer.

Creo que en estos momentos hay que dejar enfriar esa ley y esperar a la próxima legislatura para su desarrollo, en un sentido o en otro. Sólo un gobierno que respalda plenamente la ley puede desarrollarla y este gobierno no comparte ese criterio.

Ye dicir, que no nomas no refirma ixo, sino que amas, apuesta por dixar pasar o desembolique d’a lei ta que se refrede y asperar a la benient lechislatura, an confita en, con o refirme d’o PP, retirar a lei. No parixe que siga a opcion millor ta la lei, ni ta las luengas aragonesas, ni, sobre tot, ta un gobierno que se suposa que ha de rispetar a boluntat d’o parlament, d’as Cortes, que estioron as que apreberon una lei, de menimos, pero una lei.

Aragón a debate: A lei de luengas

Miércoles, enero 13, 2010 16:14
Publicau en a categoría de l'aragonés, purnas

Ayer o programa Aragón a Debate, de Aragón Tv, estió adedicau a la lei de luengas aprebada fa no guaire en as Cortes aragonesas. Estión conbidaus filologos como Javier Giralt o Francho Nagore, os periodistas Jaime Armengol y Concha Montserrat, o bizeconseller de Cultura, Juanjo Vázquez, María Herrero (PAR) y Eloy Suárez (PP).

Encara que tiengo as mias opinions sobre a lei, y o propio debate, me fa más onra que tos beigaz sisquiá bels trozets d’o debate, grazias a que trasvaseno os ha penchau en Youtube. Por dizir bella cosa, como guida, más que más, podez parar cuenta en o tono que emplegan PP y PAR y o que emplegan os esfensors d’a lei. Tamién cal parar cuenta en as afirmazions de Javier Giralt, d’a Unibersidat de Zaragoza an que diz que garra partiu no s’ha meso en contauto con els. Y sobre tot, as parolas de Concha Montserrat (de Torre del Compte, o mesmo lugar de o conseller Boné), dizindo-li a Eloy Suárez que se siente atacada por os arguments contra o catalán d’os partius d’a dreita con ripresentazión en as Cortes aragonesas. Tos dixo os bideos.

 

No bi abrá lei de luengas

Viernes, octubre 9, 2009 18:26
Publicau en a categoría de l'aragonés, purnas

O a lo menos, no bi abrá una lei de luengas efeutiba. O millor, si que estará efeutiba pero ta acotolar, de raso, y ta cutio, con as luengas d’Aragón. Ayer ascuité entero o debate sobre a proposizión de lei feita por o PSOE. Podiemos leyer-lo tot a trabiés d’aqui mesmo. Sisquiá yera o debate sobre a proposizión, nomás yera o debate ta dezidir si as Cortes debatiban sobre a proposizión.

Yo nomás charro d’a mia ambiesta sobre o que perzibié en o debate. Antis de que pensez atra cosa, no tiengo datos secretos, ni dengún d’os que deziden en os partius ha charrau con yo. Si que he charrau con chen “d’alazet” que dizen, con chen d’o PAR, de CHA y de PSOE y tampoco no guaire. A mía impresión ye que no i abrá lei de luengas. No ye sisquiá una apuesta, porque puestar que si apreben bel testo tan retallau que dezir-le lei de luengas será faltar a memoria d’a chen que sin d’aduya ha luitau por alzar o patrimonio cultural d’iste país nuestro.

Ayer deziba a un amigo, y lo deziba beyendo como iban as cosas, que ya mos daremos con un canto en os diens si apreban una lei tan menima como ista que ha presentau o PSOE. Ta ixo serbiba a esposizión que fazió Jesús Miguel Franco. Ta esfender un testo menimo. Pero ixe testo menimo sisquiá tendrá prou refirme ta aconseguir ixo que dizen “mayoría suficiente”. O PP ye causa perdida. O suyo portaboz dixó perlas tan buenas como ixa de que con ista lei “el catalán se extenderá como una mancha de aceite”.

Atra cosa ye o PAR. A suya portaboz fazió o rediculo en bellas afirmazions, y dixó claro que o suyo anticatalanismo esdebiene antiaragonesismo, a lo menos, antiaragoneses que fablan catalán. Leyendo atra chen d’o PAR, se beye que no ye una postura tan uniforme como pueda parixer, y d’a “luita” interna en o PAR se beyerá si son un refirme ta os aragoneses que no fablan nomás que castellano, o no pas.

IU prebó de esfender ixas cosas tan bonitas d’os dreitos d’as minorias “pero sin confundirlas con el nacionalismo”. Istos son os mesmos que esfienden a independenzia de Cuba o de Palestina, pero en custions domesticas son internazionalistas. Dica Somport, Chibraltar y a muga d’España con Portugal. Sobre as luengas, estió l’unico que charró más de l’aragonés que d’o catalán, ta dixar claro que “en cada valle se habla diferente y la normalización se ha hecho desde el amateurismo”. Asinas que, por uns que no tienen problemas con o catalán, tienen con l’aragonés, fruito, ye esclatero, d’as suyas bozes lingüísticas, más amanadas a la S.L.A. que no pas a la resta d’o mundo.

Chesús Bernal, de CHA, fazió de emeroteca bibient. Asinas que no sabemos cosa d’o que esfenderá sobre ista lei. Si la refirmará como menima, si la modificará en bel punto, si la refusará por menima. Mesmo yo me fazié un embolique y pensé que CHA s’eba absteniu ta la tramitazión d’o testo. Bernal, amás, no fazió una cosa que feba antis más, que yera charrar una miqueta en aragonés y catalán. De feito, garra portaboz dizió garra parola en atra luenga que no estase castellano, fueras de María Herrero (PAR) que dizió (virgen santisma!) “Institut d’Estudis Catalans” ta traduzir auto seguiu “perdón, presidente, Instituto de Estudios Catalanes para la transcripción”. Ye claro, ta dizir que l’IEC no ye qui ta dizir como charrar catalán.

As posturas son plateras. Y bistas asinas, ye imposible plegar a un alcuerdo por menimo que siga, menos con unas eleuzions en menos de dos años y con un president, catalanofablant, que ya no se presentará. Iste ye o panorama. Ista ye a reyalidat d’ixos que mos ripresentan y que dizen esfender o patrimonio d’Aragón. Cuan prenzipió o debate yo me pensaba que puestar que o futuro estase una mica más fazil ta l’aragonés y o catalán en Aragón cuan rematase. Agora, beigo ixe futuro prou más negro, si digo berdat.

L’esdebenidero d’istas luengas, parixe claro que abrá d’estar en a soziedat zebil, como siempre. Y bisto lo bisto, ixo sinnifica a muerte, ta goyo d’os que piensan que as luengas son mercau, ta goyo d’os colonizadors, ta goyo d’os de l’imperio, ta goyo de toz aquellos cuya ambiesta de l’aragonesidat s’atura en as jotas y o cachirulo. Se mos ye fendo de nueis, señors.

Proposizión de lei de luengas. Proposición de ley de lenguas. Proposició de llei de llengües

Miércoles, octubre 7, 2009 19:58
Publicau en a categoría de l'aragonés, purnas

Maitín prebaré de ir informando d’o que se’n charre en as Cortes d’Aragón. Güe Sergio Larraga, cordinador d’a colla parlamentaria d’o PAR esplanicaba cuals son os trangos que una proposizión planteyada no dende o Gobierno, sino dende una colla parlamentaria, leba en as Cortes, dende a suya presentazión dica a suya aprebazión.

Tos dixo amás l’enrastre a la propuesta d’o PSOE, con a esposizión de motius y o redautau propuesto ta la “futura” lei. Una begada que maitín s’aprebe (o no) a suya tramitazión s’ubrirá o tiempo d’a discusión y modificazión d’o testo ta plegar en consensos que premitan a suya aprebazión. Ye dizir, que si ya ye retallada, encara se retallará más.

Ista lei no planteya a cofizialidat de garra luenga, fueras de l’español.

Ista lei no obliga a la escolarizazión en atra luenga, fueras de l’español (y de l’anglés u franzés, an si que bi’n ha escuelas publicas bilingües), pero guaranzia o dreito ta ixa escolarizazión y a creyazión de catedras de filolochía propia en as Unibersidaz.

Ista lei sisquiá obliga que as almenistrazions publicas contesten en a luenga con a que se lis pregunta pero si que dixa que toz os ziudadans, mesmo de zonas no tradizionals, s’adrezen a las almenistrazions en a luenga que dezidan.

Ista lei no obliga a la retolazión bilingüe d’as poblazions bilingües pero si a posibilidat de denominazions unicas en os territorios lingüisticos predominants.

Ista lei planteya a creyazión d’un “Consejo Superior de las Lenguas de Aragón”, con representazión d’o Gobierno d’Aragón (5 miembros), Cortes d’Aragón (5 miembros), Unibersidat de Zaragoza (5 miembros).

A lei será efeutiba tres meses dimpués que, una begada aprebada, si ye o caso, se publique en o Boletín Ofizial d’Aragón.