Fa pocos diyas tos rezentaba por qué a Plaza España de Zaragoza se diz asinas. O nombre ye de 1937 ta cambear o nombre que eba la plaza dende o sieglo XIX, Plaza d’a Constituzión.
En ixos intes, por zierto, o nombre de Constituzión yera alzau, dende 1897 ta la biella plaza de San Franzisco, an yera l’antigo monasterio d’o mesmo nombre y que ye a intersezión dentre o Paseyo Independenzia y o Coso. Dica l’onze d’agosto d’o 1937 mesmo se charra encara de Plaza Constituzión (que amás, no yera ni d’a constituzión republicana), pero ixe diya amanixe ya o nuebo nombre dezidiu: Plaza d’España, que perbibe dica güé. Tot l’año 1937 amanixe a nezesidat de cambear nombres que no respondan a os intreses d’a “nueba España”.
Yo trobé o dato rechirando por as autas d’os plenos d’a Zaragoza faxista d’a Guerra Zebil española, pero a berdat que yera prou más fazil de trobar. L’atro diya, yera fendo una gambadeta por o zentro d’a ziudat, cuan trobé ista placa en o muro d’a DPZ.

Ista placa se troba en pleno zentro de Zaragoza, en a portalada d’una instituzión como a DPZ que en os primers diyas d’a guerra beyió como yeran engarcholaus y acotolaus bels d’os suyos miembros, y que, agora, fa omenaches a os represaliaus. Ixa placa ye una bergüeña que, amás, ye en contra d’a lei de memoria istorica y desonora a memoria d’os acotolaus por o faxismo. A placa, mirando a portalada, ye a man cucha d’a puerta.
Tos copio o testo por si no se i beye bien:
MCMXXXVII . II AÑO TRIUNFAL
La Excma. Diputación Provincial de Zaragoza ofrece este recuerdo perenne de su lealtad a la patria y de su amor a la ciudad con motivo del glorioso alzamiento nacional contra el comunismo y en ocasión de dar el Concejo a este lugar urbano el nombre de Plaza de España.
No ye l’unico puesto d’a ziudat an encara se beye o rastro d’o faxismo y a suya simbolochía. En a Basilica d’o Pilar encara ye a placa que fa uns meses denunzié, tamién de remero d’o “glorioso alzamiento”.