Os triballos zientificos que se son fendo con os despullos d’o rei Pero III d’Aragón han tornau a serbir ta que por un costau os catalans faigan istoria-fizion y por atro os aragoneses tornen a dixar beyer l’autodinnidat que tienen contra istas manipulazions catalanas (y que prou d’ellos no tienen t’atras manipulazions).
Atamás que l’Heraldo ayer ficó en a suya web a nota d’Europa Press an meteba que Pero o fillo de Jacme, yera o II rei d’Aragon y no pas o III, huet ha titulau por a manipulazion istorica, puestar porque ellos mesmos se dixaron engañar.

Tamién sirben istas cosas ta que se sientan atras mentiras istoricas como “Cataluña pertenecía a Aragón” o “ese rey se llama Pedro III y punto”. Ye zierto que a istoria d’o prozeso de creyazion y fin d’a Corona d’Aragon ha prebau d’estar instrumentalizata dende Catalunya, pero no ye menos zierto que a refutacion d’ixo gosa estar por parti d’os aragoneses mas espanyolistas u espanyolizaus.
Por ixo, ye bueno conoxer bels feitos istoricos basicos ta refusar tanto unas manipulacions como atras.
Sobre o nombre de l’estau
A Corona d’Aragón no yera un estau nacion, sino que yeran as chens y territorios baxo o dominio d’os reis d’Aragon. Por ixo Jacme I querio trestallar-los dentre os suyos fillos u lo Reino de Mallorca estio independient en bel periodo. Por ixo l’estau no yera nomas poblau por aragoneses, que se deziban aragoneses, sino que bi eba aragoneses, catalans, oczitans, etzra. Y por ixo, o nombre, no yera estable ni fixo. Dentre atras, en a documentacion s’emplegan terminos como Corona d’o Rei D’Aragon, Corona d’o Reino d’Aragon, Corona d’Aragon o mesmo Aragon nomás.
Baxo ixa denominazion bi eba esferents paises, como o propio Reino d’Aragon, os condaus catalans, cuya capeza yera o de Barcelona u os dominios ozcitans. Dimpués s’adibion atros territorios repoblaus por aragoneses, catalans y d’atras chens, como Valencia, Mallorca y más entaban Zerdenya o Sizilia. Toz os atros terminos son conbenzions ta charrar d’a peculiar configuracion politica, y son guaire posteriors y por tanto, a-istoricos.
Sobre o nombre d’os reis
Garra rei aragones se dicio Pedro. En os territorios d’a Corona d’Aragon se charraban muitas luengas, pero nomas tres yeran as de cancilleria y uso comun. O latin, l’aragones y o catalan. A documentacion, as sesions de cortz, os nombres…y dica a dentrada d’una dinastia castellana (y por tanto, forana) yeran escritos en ixas luengas. O rei orichen d’a polemica agora sinyó os documentos como Pero, Petrus o Pere. Nunca no como Pedro. Mesmo o primer Pero teneba una particularidat, que siempre sinyaba os documentos en arabe, por cierto.
Cal dicir, amas, que, por exemplo en a Cronica de Jacme I (Llibre dels Feyts), l’infant Pero, agora desamortallau, s’adreza a o suyo pai en aragones, atamas que la cronica ye escrita en catalan.
Sobre os numeros d’os reis
Os numeros tamien son conbenzions posteriors ta saber de que rei se charraba, porque teneban a costumbre de dizir-se como os suyos pais o yayos, u como bel debanpasau famoso. En tot caso, o numero d’os reis d’Aragon s’ha de fer con a dinnidat de rei, que teneban como reis d’Aragon. Ye por ixo que o fillo de Jacme I ye Pero III y no Pero II, por mas que siga o segundo conde de Barcelona. Ta ebitar problemas dentre as istoriografias (aragonesa y catalana, mas que mas) se dezidio en bel inte nombrar os reis complicaus (u siga, os Alfonso y os Peros) por o suyo apodo y no por o numero, pero pocas begadas uns y atros rispetamos ista conbenzion. En tot caso, o rei fillo de Jacme I ye o terzeno Pedro.
A idiosincrasia d’a istoriografia aragonesa que mas que mas ha interpretau a istoria d’Aragon como lo camin enta formar Espanya y no como o proceso orichinal que esdebenio en a Corona d’Aragon. Ye por ixo que toz os odios y resquemors que debanta que dende Catalunya digan “Pere II” a o nuestro “Pero III” no se debanta cuan decimo sin dandaliar “Alfonso XII”, “Felipe II” o “Fernando VII”. Ye curioso, pero ye asinas. O normal seria que, puesto que o Reino de Castiella y a Corona d’Aragon dentroron como iguals en a unidat dinastica, dende Aragon numeremos a os reis como reis d’Aragon y no pas como reis de Castiella. Porque, en tot caso, si queremos nombrar a ixos reis dende 1467 como reis d’Espanya, abriamos de prencipiar de zero, ye dicir que Fernando II d’Aragon seria I d’Espanya, o Alfonso XII seria o I d’Espanya.
No se si he dixau esclatero tot isto que digo, pero soi ubierto a comentarios, profés que si, porque en tot caso, as conbenzions istoricas son as que creyan as corrients istoriograficas y configuran tamien as identidaz d’o pasau que plegan dica nusatros.