Cilebrando o fin d’o pais

Lunes, junio 27, 2011 16:30
Publicau en a categoría purnas

A historia d’iste chicot pais nuestro ye plena de feitos surrealistas. Eleccions dificils d’entender, indecisions historicas, politicas d’alianzas erraticas, herencios de dubdoso valor t’o pais.  Dende os primers trangos de l’ente politico que levo por nombre Aragon os suyos mainates han parexiu querer fer disparixer o propio pais. Reis como Alfonso I, que estendillo os limites d’o reino ent’o sur, conquerindo a val de l’Ebro, querioron a la suya muerte, trestallar os suyos dominios dentre chent forana.

Jaime I, naxito de Monzon, por os problemas con os nobles aragoneses, decidio no dar surtida t’o mar a o reino, y en creyo un de nuevo, o de Valencia. Mesmo a politica matrimonial d’iste rey, por a potencia d’o vecin castellan, estio endrezata a apaciguar os castellans, y a la vegada, refirmaba a os Lopez de Haro en o suyo semiindependient Senyorio de Vizcaya. Pero os casorios d’os suyos fillos con fillos castellans metioron os alacetz d’os feitos posteriors.

Istos diyas cilebra Caspe o 599 cabo d’anyo d’o famoso Compromis. Se cilebra como o triunfo d’o pactismo devant a guerra, como una resolucion historica d’un conflicto dinastico en morir Martin I sin fillos. No ye que no hese guerra, porque unatro d’os pretendients, Chaime d’Urgell si que presento baralla contra o nuevo rey Fernando, y s’acotolo a chent partidaria d’un u d’atro d’os pretendients (dica 6 n’habio) . Pero a cilebracion amaga iste feito, como tamien os intreses imperialistas castellans y a partecipacion d’intreses foranos a la Corona, y mesmo d’o Papado, a travies de Vicente Ferrer.

O Compromis de Caspe ye o trango prencipal d’o fin d’o Reino. S’entronco una dinastia forana (con a que s’heba barallau en guerras menos de 100 anyos ta zaga). Se fico en o reino una luenga forana, o castellan, que agora ye mayoritaria, de manera quasi absoluta, se trenco a linia dinastica d’os viellos reis d’Aragon, y mesmo a politica d’alianzas tradicional aragonesa chiro ta amanar-se a la castellana. Tot ixo se cilebra istos diyas como un gran triunfo. Y ye claro que estio un gran triunfo, sobre tot, ta os que preban de borrar de raso y ta cutio la identidat aragonesa.

Agora se fan 599 anyos d’o Compromis de Caspe. Huei mesmo s’anuncia que Luisa Fernanda Rudi estara a unica candidata a presidir o Gobierno d’Aragon, como han dictau os votos d’os propios aragoneses. Continamos cilebrando o fin d’o pais.

A sociedat civil tien a parola

Miércoles, mayo 25, 2011 17:54
Publicau en a categoría de l'aragonés, purnas

Como siempre, como mientres totz istos anyos d’esnavesar o disierto, como quan no ha habiu lei, u los meses que si en hemos teniu…a sociedat civil tien a parola.

Parixe agora que a chicota lei de luengas, timida, callada, que quasi caminaba á amagatons tien os suyos diyas marcaus. Decadas de luitar en as asociacions, en os lugars, en as escuelas, en as cantas, ta que agora tot ixe triballo que levo a una lei de menimos se’n vaiga por o sumidero d’a historia. Pero a nusatros rai. Ye hora de continar en o camin. Con u sin lei, con refirme legal u sin refirme legal, ye a sociedat civil a que ha feito posible que ista luenga perviva. Y asinas continara estando.

No quieren que charremos. No volen que parlem. Pero a nusatros rai. Continare-mos. Seguirem. Charraremos. Parlarem. Ye a nuestra cultura, a nuestra historia, as nuestras radices, as nuestras voluntatz.

Tu, yo, nusatros, totz, a sociedat civil contina tenendo a parola.

Emplega-la.

Aragón vota Espanya

Lunes, mayo 23, 2011 12:36
Publicau en a categoría purnas

En clau espanyola han votau os electors aragoneses en istas eleccions ta o gobierno d’Aragon y os concellos d’o pais. Han votau con a crisis, con o gobierno de ZP en a capeza y con a tormenta mediatica sobre a primera vuelta d’as eleccions espanyolas dondiando por totz os tozuelos.

Pero tamien cal veyer atra anviesta. O voto estrictamente aragones ripresentau por bells pocos partius d’os que se’n presentaban cada vegada ye mas chicorron. En Cortes d’Aragon bi’n habra 56 diputaus de partius d’ambito espanyol y nomas 11 de l’ambito aragones. Ye un fracaso historico de l’aragonesismo (entendiu como ixe concepto tan amplo en que i capen totz os partius nomas que aragoneses por opcion, mesmo os d’a dopla identidat). Nunca no antis os votos de l’aragonesismo politico amplo heban estau tan poco ripresentaus en as Cortes d’o pais.

Tampoco no en as eleccions t’os concellos a cosa ha estau millor. Os partius aragoneses de raso nomas han aconseguiu un 20% d’os votos (alto u baxo). Unatro fracaso, pero nomas dos puntetz por baxo d’as anteriors eleccions locals. Cal una reflexion funda sobre o crexient espanyolismo d’os aragoneses. Puestar que si, que si a la fin gobierna o PP, o partiu mas votau, ixo fera l’aragonesismo rebilcar, pero sera qual cosa coyuntural que caldra asentar. Por l’inte, si gobierna o PP (como si torna o PSOE refirmau por o PAR), adios a la lei de luengas (dimpues d’o que ha costau en tener, encara que siga menima), adios a la lei de montanyas, mas termino “rechion” que ya emplego Rudi ahiere, mas privatizacions, mas refirme a la escuela concertada devant la publica…

A lo menos, ixo si, por primer vegada en a historia d’a democracia postfranquista bi’n habra un concellero d’a cucha independentista aragonesa, ripresentada por Puyalon en o concello d’Artieda d’Aragon. Una fita historica pero que no cal xublidar que nomas ye con 29 votos en l’unico puesto an que se presentaban.

Cal continar esfendendo la tierra, prou que si, pero cal ser conscients de l’escenario tant dificil que se mos presenta. En Aragon, cada vegada son menos os que votan Aragon.

Dimpues d’o diya d’Aragon

Martes, abril 26, 2011 9:57
Publicau en a categoría purnas

Jose Luis Cano. Encertando.

Jose Luis Cano. Encertando.

José Luis Cano encierta de raso con ista falordieta debuxata. O Gobierno d’Aragon, fueras d’os anyos d’as manifestacions por “l’Autonomia Plena” ha prebau de rebaxar o tono politico d’o diya d’Aragon. Iste anyo, aprofitando a coincidencia con una fiesta relichiosa, ha quitau totz os actos de carrera y ha dixau o diya en una custion institucional.

Pero tampoco no la sociedat civil ha estau a l’altaria que se’n demanaba. Pocos actos politicos, socials, mosicals o civils. Bella cosa en Calatayud, bella atra en Uesca…y menos encara en Zaragoza. Dimpues se quexan que os medios espanyols no fan aparixer o diya d’Aragon amagau dezaga de Sant Jordi en Catalunya u mesmo d’o Dia de Castilla-León.

Pero cal superar ixe discurso. Ya ye hora de sacar-se ixos pensamientos d’inferioridat. No nos fan aparixer en os medios espanyols… y qué? A qui cal creticar ye a gobierno d’Aragon y mesmo a la propia sociedat civil que dixa que iste diya pase a amagatons en o calendario. Si prencipiamos d’una vegada a recuperar una identidat fuerte mos bufara la pocha lo que digan en Madrid, Barcelona u Sebastopol. Si os aragoneses somos aragoneses, y en somos arguellosos, si construyimos una identidat, y  un discurso cerenyo, firme, vital, creyatiu, asperanzau, propio…o Diya d’Aragon sera d’Aragon y si en Madrid no quieren veyer-lo, piyor ta ells.

Si Aragon tenese un peso propio, no importaria cosa o peso que tenese en Espanya.

Aragón

Sábado, abril 23, 2011 10:29
Publicau en a categoría purnas

Somos igual que nuestra tierra, suaves como la arcilla, duros del roquedal. Habra un dia en que todos, al levantar la vista, veremos una tierra, que ponga libertad. pais trilingue, pais d’os mios pais, pais de 1200 anyos, pais montanya, pais de rios, pais de roquedal, pais de cierzo, pais de nieu. somos Ramon y Cajal, Miguel Servet, Labordeta, Ascaso, Buñuel, Pedro Alfonso, Ampara Poch, Moncada, Felix de Azara, Goya. somos Ramon Acin, Alfonso I, Ana Abarca de Bolea, Baltasar Gracián, Juan de Lanuza, Ibn Gabirol, Miguel Fleta, Pablo Gargallo. somos Braulio Foz, Jusepe Martinez, Paco Martinez Soria, Jose Luis Borau, Carlos Saura, Ramon J. Sender, Ramon Pignatelli, Calasanz.

somos Jaca, Albarracin, Huesa, Calamocha, Tronchon, Penaroja, Abiego, Pina, Fraga, Boltaña, Margudgued, Anso, Echo, L’Ainsa, Borja, El Frasno. somos Huesca, Zaragoza, Teruel, Calatayud, Ateca, Cariñena, Longares, Benás, Lo Grau, Villanua, Muniesa, Belchite, Aliaga, Hijar. ye jota, dance, palotiau, gaita, dulzaina, tambor, pandero, pito, chicoten, mudanza, gigantes, cabezudos, espadas, cintas, ball. pais de silencios, ausencias y olvidos….Invoco tu nombre, pais de mis padres, pais de mis hijos seras.

somos longaniza, ternasco, borraja, crespillo, melocotón de Calada, pollo a la chilindrón, dobladillos, trenza de Almudévar. somos Pintano, Lobera D’Onsella, Longas, Ores, Faradues, Biota. Somos los que se marcharon, los que volvieron, los que están, los que no se fueron, los que siguen fuera. Donde hay una aragonesa. @torresburriel @dani_latorre @carlosbarrabes @fernand0 @queru @CalvoConBarba @gmolino @antnovo exportando conocimiento/tecnologia. somos tritones, quebrantahuesos, alondras, bucardos, osos, perdiceras, corzos, barbos, nutrias, avetoros, ranas, mariposas, garduñas.

somos Alcanadre, Ebro, Huecha, Huerva, Cinca, Cinqueta, Ara, Gallego, Aguasvivas, Martin, Piedra, Jalon, Jiloca, Noguera, Alfambra. somos Aragon, Flumen, Vero, Aranda, Grio, Esera, Guatizalema, Sosa, Guadalope, Matarranya, Martin, Arba, Onsella, Queiles. http://youtu.be/7_AG-jXLYq0 Polvo, niebla, viento y sol, y los coches de la Opel. Pirineo, Moncayo, Masmut, Riglos, Guara, Castanesa, Bisaurin, Marboré, Aspe, Comachibosa, Anayet, Oroel, Vicort, Cucalon, San Just. Aneto, Perdido, Tres sorors, Montañesa, Javalambre, Cotiella, Bachimaña, Gratal, Forca, Ip, Collarada, Añisclo.

Entalto Aragón libre, Visca Aragó lliure, Viva Aragón libre

Tags:

80 cabo d’anyo d’a II Republica espanyola

Jueves, abril 14, 2011 10:54
Publicau en a categoría purnas

Proclamacion d'a Republica en Chaca (http://jacaenlamemoria.blogspot.com)

Proclamacion d'a Republica en Chaca (http://jacaenlamemoria.blogspot.com)

Articlo 1. Aragon ye una Republica democratica de triballadors de tota mena, que se organiza en un rechimen de Libertad y Chusticia.

Os poders de totz os suyos organos esdevienen d’o pueblo.

A Republica constituye un Estau integral, compatible con l’autonomia d’os monecipios y redoladas. A bandera d’a Republica aragonesa ye a tradicional cuatribarrada.

Articlo 2. Totz os aragoneses son iguals devant la lei.

Articlo 3. L’Estau aragones no tien de relichion oficial

Constitucion d’a Republica aragonesa de xxxx

Desaragonesizar Aragon

Miércoles, abril 6, 2011 17:53
Publicau en a categoría purnas

Unatro anyo o gobierno d’Aragon (salient, en iste caso) preba de rebaxar o conteniu politico y mesmo festivo y ludico d’o diya d’Aragon. Cada anyo ye un trango mas en a desaragonesizacion d’iste diya que habria d’estar un diya d’arguello y reivindicacion, de borina y de luita, empentau por o gobierno de totz os aragoneses. En cuenta d’ixo, y como ya paso lo zaguer anyo, o gobierno preba de dixar en una data mas o diya d’Aragon.

No quiero dentrar en si ye o diya mas endicau ta reivindicar o pais. Bi’n ha de chent que s’aima mas de pensar en o 29 de chunio, quan Aragon tresbatio a suya independencia politica de facto, u lo 20 d’abiento, lo diya que un exercito forano dentro en o pais ta acotolar a lo Chusticia y estricallar de paso, as libertatz churidicas d’o pais. Convengamos que o diya d’Aragon ye o 23 d’abril. Pues si ixe ye lo diya d’Aragon o gobierno d’o pais habria d’estar qui fese d’iste diya un diya especial en o calandario y no una data mobil por cualsiquier desincusa.

Iste anyo a desincusa no ye una, si no que dos. Por una parti, que bi’n ha eleccions ¡un mes dimpues!. Por atra, cosa que ye mas grau encara, porque os miembros d’una relichion celebran bella cosa ixe diya. Senyors politicos, reivindicar que Aragon ye Aragon no habria d’influenciar as eleccions si totz os candidatos tenesen esclatero que as eleccions son ixo, d’Aragon. Senyors politicos, que os miembros d’una relichion celebren qualcosa no habria de fer que la resta d’aragoneses, y mesmo os que pertenexen a ixa relichion podesen celebrar en paz o diya d’Aragon. O pais ye de totz, y no nomas d’os cristians y as suyas creyencias peculiars.

C.H. Jaca y Voleibol Teruel, fendo un Aragon campeon

Martes, marzo 29, 2011 17:07
Publicau en a categoría purnas

Luitando dende as puntas d’o pais, adedicando esfuerzo y carinyo a esportes no tan mayoritarios, con anyos de triballo cutiano, o C.H.Jaca y o Voleibol Teruel han feito que Aragon tienga mas titols iste anyo. Emplego iste post ta felicitar-los y recullir una reflexion que saliba ayer dende twitter.

Totz femos posible que Aragon siga como ye. Ni millor ni pior, nomas como ye. Os chicotz detalls tamien fan Aragon, y una vegada que os dos equipes (o club de chelo de Chaca y o de voleibol de Teruel) han ganau os titols que disputaban o normal hese estau que dende clubs representatius, medios de comunicacion, etc, s’hese feito un norabuena, un gracias.

Sin dembargo, de no estar por a insistencia en twitter de Vicente Catalan, companyer en Aragon Tv y millor presona, nian os clubs importants d’a Comunidat hesen felicitau a Teruel y Jaca. Por cierto, que os clubs importants en son en funcion de que chugan en esportes de mayorias, porque garra club aragones tien os titols que alzan o Voleibol Teruel u lo C. H. Jaca.

Son istos chicotz detalls os que fan pais. Catapultar l’exito presonal u grupal a un livel colectivo aragones ye cosa de totz, si totz mos alegramos con as victorias y exitos d’a resta d’os aragoneses y no a lo contrario como ha gosau pasar dende que o tiempo ye tiempo y Aragon ye Aragon.

Esferrando o pais

Lunes, marzo 21, 2011 17:31
Publicau en a categoría purnas

Espelunciecha, Castanesa, Yesa, Biscarrues, A Carrodilla, Mularroya, Gran Scala, dragau de l’Ebro, fundicion de plomo en Pina u Albalat de l’Arcebispe, nueva Aragon-Cazaril, Canal Roya, cementera d’Albentosa, y bellas atras que suposo que me dixo, y que podez adibir en os comentarios.

De verdat que no pueden pensar prochectos ta desembolicar o territorio que no sigan esferrando lo pais? De verdat se creyen ells mesmos cuan charran de desembolique sostenible? De verdat se piensan que imos a votar-los asinas?

Cathalanes ni valencianos en Aragon officios no puedan exercir

Viernes, marzo 4, 2011 13:54
Publicau en a categoría purnas

Cortes de Zaragoza, anyo 1400. Bernat Arlovi, escribano y tresorero que estio d’o rei Pedro IV, s’adreza a o rei Martin, fillo d’iste, ta que li confirme en o puesto de recibidor d’o Reino, como pago a servicios prestaus, por exemplo, a merca y tornada ta la Corona d’as villas d’Alquezra, Ricla y Magallon ta que o rei Pedro podese bosar a guerra con Castiella. D’a peculiar formacion politica que estio a Corona d’Aragon ye una muestra o parlament d’Arlovi que demana que o rei Martin suspenda en o cargo a Johan Sagristan por ser iste catalan. Diz asinas Bernat Arlovi (rispeto a trascripcion de German Navarro publicada en Actas del proceso de Cortes de Zaragoza 1398-1400)

Es verdat que por la exsecusion que por aquellos fue feyta en sus biens e por otros quantias que el, regendo el dito officio de mandamiento del dito senyor rey don Pedro, bistrayo en bastecimiento de viandas e en paga de companyes por restaurar la ylla de Sardenya, ha sostenido grandes danyos e importables expensas, por las quales razones el dito Bernat es venido a grant pobreza (…)  E vos, senyor, agora por importunidat de Johan Sagristan, que es cathalan e domiciliado en Cathalunya, le hayads feyta comission que el reciba los ditos emolumentos e que sea general recibidor, la qual cosa, senyor, vuestra excellencia salva, de fuero de Aragon expresso que no podiades fer en prejudicio de la comission del dito Bernat (…) supplica humilment el dito Bernat Arlovi que los fueros del dito regno servando e en millor reduziendo, porque segunt fuero cathalanes ni valencianos en Aragon officios ni semblantes comissiones no puedan ni devan exercir, como redunden en grant danyo de los habitadores e naturales del dito regno perder los ditos officios e obtenerlos cathalanes o valencianos

Y en ixas estamos, encara. En aquells tiempos sisquia se charraba de que castellans podesen exercir ixos oficios, porque ye de dar que yera una potencia forana (con continas guerras dentre Aragon y Castiella, sobre tot en tiempos de Pedro IV), pero dentro d’os estaus d’o rei d’Aragon o trestallo de poders y dreitos yera tamien esclatero.

Y que se puede quitar d’isto? Pues asabelas cosas, dentre ellas, que allora, en 1400, os aragoneses teneban prou esclatero qui heba de mandar-les, y qui podeba tener puestos de responsabilidat…os propios aragoneses, mesmo debant de chent con la que compartiban rey, luitas, diners, dreitos y sacrificios. Pues ixo.

Esvielle: Por cierto, sobre a conciencia nacional aragonesa en a Edat Meya, Jose Angel Sesma publico un intresant testo sobre “Nacionalismo y estado en la Baja Edad Media. La formación del sentimiento nacionalista aragonés” (PDF)

Pachina 2 de 2112345...101520...Zaguera »