As nuebas teunolochías y l’aragonés

Miércoles, diciembre 3, 2008 11:06
Publicado en la categoría de l'aragonés

No ye cosa nueba isto que digo agora. Pero si que por dos autos que fazié o zaguer mes podié sistematizar bellas ideyas alazetals.

O 7 de nobiembre me conbidoron d’o Zentro de Recursos ta profesors de Uesca ta fer una chiqueta charrada y taller sobre nuebas teunolochías y amostranza de l’aragonés. Estió una cosa prou espezial ta yo porque chuntaba dos d’as mias reyalidaz cutianas. Por un costau, l’aragonés como luenga de comunicazión y no nomás d’estudeo, y por l’atro, l’uso d’as nuebas teunolochías como parti alazetal d’o desembolique umán. Amás conoxié a chen como Pepe Lera, os profesors que triballan de firme ta amostrar l’aragonés en L’Ainsa, a Bal d’a Tena o a Bal de Benás, y compartié un diya asabelo d’intresán.

Alazeté a charrada y o taller en tres ideyas zereñas:

  1. A importanzia d’as nuebas teunolochías t’as luengas minorizatas
  2. L’uso que se puede fer d’as nuebas teunolochías en amostranza
  3. Concretar, pues, a importanzia d’as nuebas teunolochías en l’amostranza de l’aragonés

Ta esplanicar tot ixo dezidié fer una presentazión, punto por punto, y zentrar l’emplego y uso en dos ferramientas, os blogs y os wikis.

Poco dimpués se zilebró en Zaragoza a II Trobada de blogs en aragonés. Me bi conbidoron a fer una charrada sobre as luengas minorizatas y os blogs y meyos de comunicazión dichitals. En primeras pensé fer un repaso de blogs en luengas minorizatas y a suya situgazión. En l’auto zentral en a FNAC trobemos un poblico ya familiar t’as nuebas teunolochías, an tamién se bi trobaba Manuel Castán, presidén de l’Academia de l’Aragonés, y Juan José Vázquez, bizeconzeller de Cultura d’o Gobierno d’Aragón. Sabendo ixo, dezidié seguindo a estela debuxata en o taller ta profesors, reforzar a ideya d’as nuebas teunolochías como refirme prenzipal t’as luengas en cheneral y l’aragonés en singular. Fueras de que á ormino he dito, y que Juan Pablo Martínez de Biquipedia, me fazió remerar, que por a manca d’azeso de muitos fablans a internet cal tamién una parti importán de fayena fuera d’o rete, con importanzia espezial en os meyos de comunicazión. Creigo que d’aqui a un tiempo saldrá a la carrera o nuebo Espiello de Nogará an foi un articlo prezisamén sobre ixo.

En a charrada esplaniqué ideyas como istas:

  • A comunicazión entre umáns ba, chino chano, enta una comunicazión ubierta, dichital de raso, e integrata por toz os sistemas teunicos posibles an internet ye o mecanismo que fa posible l’entrecambeo de testos, bideos y sonius.
  • A integrazión d’istos contenius s’estendillará y tot ixo que agora creyamos en o rete s’adibirá en o futuro a os nuebos sistemas d’entrecambeo. Os nuebos formatos s’alazetarán en os contenius que ya somos fendo. Os contenius remanirán y serán basicos t’a perbibenzia d’a luenga.
  • Ye barato y fázil publicar en internet. A lo menos, ye muito más fázil que publicar en paper, más que más en un luenga como l’aragonés que tiene un mercado chicot y que no cuenta con o refirme dezidiú d’as instituzions ta fer publicazions que pierdan diners.
  • A publicazión en internet, por ixo, crexe más que a publicazión en paper. Ye exponenzial o creximién de l’aragonés en o rete, con exemplos como Biquipedia, an que bi ha casi tantos articlos como fablans. ¿Tos prexinaz una wikipedia en español con 300 millons d’articlos o más?
  • Internet, como dica agora feban as publicazions dinnas d’o Consello, de Gara d’edizions, de Xordica, saca a luenga encara más de l’ambito familiar y rural. Ye importán l’ambito familiar y rural, pero no ha d’estar l’unico. L’aragonés remane en muitos puestos como luenga de comunicazión nomás familiar, con os pais o lolos, pero fueras d’allí no se emplega. Internet fa posible estendillar l’uso.
  • Amás, fa posible l’entrecambeo d’as bariedaz dialeutals, como no ha estau nunca posible.
  • A web 2.0 como base, a web creyata y modificata por os usuarios fomenta y creya un espazio ta compartir, ta creyar. Fomenta l’autonomía d’os fablans ta creyar contenius, traduzir contenius, espardir l’uso de l’aragonés enta campos dica agora biedatos como a teunolochía, o sexo, os chuegos…amás d’o tradizional uso ecolochico, politico o metalingüistico.

Tot isto no ye nuebo, como deziba. No son sisquiá ideyas orichinals, pero a sistematizazión d’ellas y a integrazión en os prozesos d’amostranza y uso de l’aragonés ferán posible que o salto en a cadena de transmisión de l’aragonés que se crebó fa dos chenerazions torne a creyarse y fluyir.

Posts relacionados:
  1. ¿Por qué en aragonés?
  2. Seminario de introducción al aragonés
  3. Más blogs en aragonés
  4. Spotify en aragonés

Related posts brought to you by Yet Another Related Posts Plugin.

Puedes dejar una respuesta, o un trackback desde tu sitio.

Una respuesta to “As nuebas teunolochías y l’aragonés”

  1. xarxes says:

    diciembre 3rd, 2008 at 18:30

    Felicitats per les presentacions!

Deja un comentario